Als een puzzel

Het zoeken naar antwoorden is als het leggen van een puzzel. Hoewel sommige stukjes altijd zullen ontbreken, kan het proces van het zoeken en vinden van antwoorden rust en controle geven. Het helpt ook om schuldgevoelens te verminderen.

Wat en hoe?

Je kunt worstelen met vragen over wat er precies is gebeurd. Je vraagt je misschien af:

• Wat is er precies gebeurd?
• Hoe is het gebeurd?
• Wie was er (als eerste) bij?
• Hoe lang heeft het geduurd?
• Heeft hij of zij geleden?
• Wat gebeurde er in de laatste uren/dagen?

Om de antwoorden op deze vragen te vinden kun je praten met vrienden, familie, leerkrachten, collega's, politie en/of artsen. Je kunt ook naar de plek van het overlijden gaan of, eventueel met hulp van een zorgverlener, het politiedossier inzien.

Het is oké om te voelen wat je voelt, zonder verantwoording

Waarom?

De grootste en meest overheersende vraag is vaak: waarom?

• Waarom is dit gebeurd?
• Waarom is dit met mij gebeurd? (Gevoel van existentiële crisis)
• Waarom heeft hij/zij dit gedaan? (Gevoel van verwarring)
• Waarom heeft hij/zij mij verlaten? (Gevoel van verlatenheid)
• Waarom heb ik dit niet gezien? (Gevoel van schaamte)
• Waarom kon ik dit niet tegenhouden? (Gevoel machteloosheid)

Wat als?

Ook ‘wat-als-vragen’ zijn normaal in het rouwproces na zelfdoding. Net als vragen als: ‘Heeft hij of zij getwijfeld? Wat ging aan de zelfdoding vooraf? Was er sprake van een impulsieve actie? Bij het zoeken naar de antwoorden op al deze vragen is het steeds van groot belang te beseffen dat niemand schuldig is aan de zelfdoding van een ander.

Suïcidaal proces

Om de antwoorden op bovenstaande vragen te vinden, is het nuttig om te begrijpen hoe suïcidaliteit ontstaat. We bespreken hieronder het suïcidale proces en het verklarend model van suïcidaal gedrag.

Onzichtbaar voor de omgeving

Een suïcidale persoon doorloopt vaak een lang proces van doodsgedachten naar concrete plannen. Dit proces kan gemiddeld 2,5 jaar duren. Het grootste deel van dit proces kan onzichtbaar zijn voor de omgeving. Een suïcidale persoon zit vaak in een tunnelvisie waarbij hij of zij de dood ziet als enige oplossing. Hoe nauwer de tunnel wordt, hoe moeilijker het is om nog een andere oplossing te zien. In deze video wordt dat toegelicht.

Verklarend model suïcidaal gedrag

Suïcidaal gedrag wordt beïnvloed door verschillende factoren:

• Genetische en biologische factoren: zoals verminderde serotonerge werking.
• Psychologische factoren: zoals zwart-wit denken, negatief zelfbeeld, hopeloosheid of impulsiviteit.
• Sociale factoren: zoals verlies van een dierbare, relatiebreuk, of misbruik.
• Psychische problemen: zoals depressie, eetstoornis, of drugsmisbruik.
• Drempelfactoren: zowel beschermend (sociale steun) als risicoverhogend (zelfdoding in de omgeving).

Hoe sterk elk van deze factoren speelt, is uniek per persoon en situatie. Wel weten we dat al deze factoren bijdragen aan het ontstaan van suïcidaal gedrag.

Afscheidsbrief

Ongeveer 1 op de 3 mensen die door zelfdoding overlijdt, laat een afscheidsbrief achter. Deze brieven geven vaak geen verhelderende antwoorden, maar zijn geschreven vanuit een vernauwde blik. Toch kunnen ze emotionele betekenis hebben en soms innerlijke rust geven.

Wat nu? Hoe verder?

Het vinden van antwoorden kan rust en controle geven. Probeer de waaromvraag te veranderen in wat-vragen zoals:

• Wat kan ik hiervan leren?
• Wat wil ik nu met mijn leven?
• Hoe kan ik hem/haar eren?

Rouwen na zelfdoding is intens en verwarrend. Hoewel het rouwproces altijd deel van je leven zal blijven, zullen de intense gevoelens met de tijd afnemen. Post-traumatische groei is mogelijk en hulpverleners staan altijd klaar om je te ondersteunen. Het rouwproces verloopt golvend, met momenten van intens verdriet en momenten van rust. Weet dat je er niet alleen voor staat en dat er hulp is om je door deze moeilijke tijd heen te helpen.