Hoe ondersteun ik kinderen en jongeren na zelfdoding?

Rouwen zonder te huilen

Net als volwassenen hebben kinderen tijd nodig om hun eigen reacties te begrijpen. Kinderen hebben echter vaak minder manieren om hun emoties te uiten. Hun verwarrende gevoelens kunnen daardoor gemaskeerd worden door gedrag dat bijna normaal lijkt. Kinderen rouwen soms zonder te huilen en zonder verdrietig te lijken. Wees dus niet te snel ongerust. Hoe kinderen rouwen hangt af van hun leeftijd en ontwikkelingsfase.

Hoe help ik mijn kind rouwen?

Zorg dat kinderen beseffen dat ze hun gevoelens openlijk mogen tonen zonder dat ze daarvoor worden veroordeeld. Maak duidelijk dat je hen als ouder wilt helpen met deze ervaring om te gaan. Wees eerlijk en geef kinderen en jongeren, ook de kleinsten, de juiste informatie. Gebruik geen verzachtende woorden of vage omschrijvingen die kinderen niet begrijpen. Zeg bijvoorbeeld ‘dood’ in plaats van ‘overleden’ en gebruik geen termen zoals ‘slapen’ of ‘weg’.

Maak emoties bespreekbaar

Luister zorgvuldig en beantwoord vragen eerlijk. Als je geen antwoord hebt, verzin niets en ga niet raden. Geef toe dat je het niet weet. Probeer ook te achterhalen wat de kinderen denken: vraag hen wat ze denken dat er is gebeurd en wat ze hebben gehoord. Maak emoties, gedachten, dromen en ervaringen bespreekbaar zodat jullie samen kunnen rouwen.

Het belangrijkste is niet wat je zegt, maar dat je er bent

Praktische tips om kinderen en jongeren te helpen:

• Ga met kinderen jonger dan 12 jaar actief en creatief aan de slag door bijvoorbeeld samen een herinneringsdoos te knutselen.
• Breng de school op de hoogte van het overlijden en vertel de kinderen dat je dit zult doen.
• Zorg ervoor dat kinderen weten dat ze beschermd en veilig zijn. Als ze zich veilig voelen, kunnen ze hun rouwproces beter doorlopen. Een knuffel kan wonderen doen.
• Pak zo snel mogelijk de dagelijkse routine weer op. Kinderen voelen zich veiliger met een vaste structuur.
• Let op mogelijke schuldgevoelens bij de kinderen. Maak ze duidelijk dat het niet hun fout is.
• Geef de kinderen tastbare herinneringen van de overledene (bijvoorbeeld een pet, trui of horloge).
• Zorg ervoor dat er iemand in de buurt is wanneer jij niet bereikbaar bent. Durf hulp in te schakelen zodat jij ook voor jezelf kunt zorgen en de nodige tijd en ruimte voor jezelf vrijmaakt (link naar zelfzorg).
• Moedig kinderen aan hun verdriet en rouw te delen.
• Leg uit dat er andere en betere manieren zijn om problemen op te lossen dan zelfdoding.
• Praat ook over jouw eigen gevoelens. Leg uit dat je verdrietig bent en dat deze gevoelens niets met hen te maken hebben. Je helpt kinderen te rouwen door je tranen te laten zien en samen met hen te huilen.
• Praat over de overleden dierbare. Verzwijg hem of haar niet.
• Probeer het gedrag van kinderen te begrijpen. Zij uiten hun verdriet soms op andere manieren, zoals door woedeaanvallen.
• Lees samen een kinderboek over de dood, zoals ‘Twinkel en de wemelwolk’, ‘De visjes van Océane’ en ‘Sloep vaart verder’.
• Schrik niet als kinderen het thema leven en dood of zelfdoding naspelen. Dit helpt hen om hun angsten en verdriet te verwerken.
• Het is waardevol voor kinderen om een dierbare te herdenken. Bijvoorbeeld door middel van een kaarsje bij een foto aan te steken.
• Maak plannen voor de kinderen zodat ze iets hebben om naar uit te kijken, zoals een vakantie of andere leuke activiteiten.
• Laat kinderen, kinderen blijven en zorg ervoor dat ze niet het gevoel krijgen dat ze jou moeten ondersteunen.