Algemeen

Nabestaanden na zelfdoding 

Een nabestaande van iemand die door zelfdoding is overleden, staat voor de zware taak om met dit verlies te leren leven. Het taboe rond zelfdoding maakt dit proces vaak nog zwaarder. Voor directe nabestaanden is het vaak zeer moeilijk - soms zelfs onmogelijk - om over de doodsoorzaak of de overledene te praten. Ook voor de omgeving blijkt dit vaak lastig, wat nabestaanden nog kwetsbaarder maakt. 

Psychische en sociale problemen 

Nabestaanden van zelfdoding kunnen specifieke gevoelens en reacties ervaren die kenmerkend zijn voor het rouwproces na zelfdoding. Deze reacties kunnen, als het rouwproces stagneert, leiden tot psychische en sociale problemen. Onderzoek heeft aangetoond dat nabestaanden na zelfdoding een verhoogd risico hebben op traumatische rouw. Hoewel deze reacties kenmerkend zijn, is het belangrijk te beseffen dat geen twee mensen hetzelfde rouwproces doormaken. 

Licht kan zelfs in de donkerste momenten verschijnen, al is het klein

Schok en ongeloof  

Nabestaanden ervaren vaak een intense schok, vooral als ze getuige waren van de zelfdoding of het lichaam hebben gevonden. Het gewelddadige karakter kan leiden tot herbelevingen en in sommige gevallen leiden tot een posttraumatische stressstoornis (PTSS). Ook kan de confrontatie met zelfdoding als doodsoorzaak kan zo pijnlijk zijn dat deze wordt ontkend, wat verdere complicaties in het rouwproces kan veroorzaken. 

Waarom? 

Veel nabestaanden zoeken naar antwoorden. Ze willen weten op welke manier en onder welke omstandigheden de zelfdoding heeft plaatsgevonden en worstelen met de vraag ‘Waarom?’ Nabestaanden verwachten vaak veel van een afscheidsbrief. Helaas bevatten deze brieven zelden de gewenste antwoorden, wat het proces van betekenis geven aan het verlies kan bemoeilijken. 

Schuldgevoel 

De zoektocht naar antwoorden gaat regelmatig gepaard met schuldgevoelens, waarbij nabestaanden zichzelf de schuld geven, denkend dat ze iets hadden kunnen doen om de zelfdoding te voorkomen. Hoewel deze schuldgevoelens intens kunnen zijn, zijn ze gelukkig zelden allesoverheersend. 

Tegenstrijdige emoties en reacties 

Nabestaanden kunnen een mengeling van tegenstrijdige emoties ervaren. Sommigen voelen opluchting, vooral als de overledene leed aan een ernstige psychische stoornis, terwijl anderen intense kwaadheid kunnen voelen. Gericht op zichzelf, de overledene, anderen in de omgeving en zelfs op hulpverleners en God. Tegenstrijdige gevoelens, waaronder schuldgevoel en opluchting, kunnen gelijktijdig voorkomen, wat verwarring en onbegrip kan veroorzaken bij nabestaanden en hun omgeving. 

Angstgevoelens en isolatie 

Nabestaanden van zelfdoding kunnen angst ontwikkelen, zowel voor hun eigen veiligheid als die van anderen, vooral hun kinderen. De schok en het trauma kunnen leiden tot gedachten aan zelfdoding, die voortkomen uit een verlangen om bij de overledene te zijn of door depressieve gevoelens. Daarnaast zijn nabestaanden een risicogroep voor suïcide, omdat de pijn en het verdriet hen extra kwetsbaar maken. 

De omgeving: taboe en schaamte 

De omgeving van nabestaanden speelt een belangrijke rol, maar kan soms ook onbedoeld extra pijn veroorzaken. Veel nabestaanden voelen het stigma en het taboe rondom zelfdoding sterk. Ze geven aan dat het vaak moeilijk is om hierover te praten, zelfs met goede vrienden, familie of collega's. Professor Manu Keirse vertelt erover in een interview.

Contact vermijden 

Ongeveer twee derde van de nabestaanden merkt dat mensen in hun omgeving contact vermijden, geen bezoek meer brengen of doen alsof er niets gebeurd is. Dit kan nabestaanden het gevoel geven dat ze er alleen voor staan en zelfs de verantwoordelijkheid voelen om anderen uit te leggen wat zelfdoding inhoudt en hoe ze ermee om moeten gaan. 

Hechtere banden 

Tegelijkertijd kunnen nabestaanden zichzelf isoleren, uit schaamte of omdat ze verwachten toch geen steun te krijgen. Gelukkig ervaren sommigen juist wel medeleven van hun directe omgeving, wat soms tot sterkere en hechtere banden leidt. Ondanks het verdriet vertellen veel nabestaanden dat ze intenser zijn gaan leven en meer waarde hechten aan wat echt belangrijk is. 

Hulp voor nabestaanden en getuigen na zelfdoding 

Voor hulp en ondersteuning na zelfdoding kunnen nabestaanden terecht bij Slachtofferhulp Nederland. Meer informatie is te vinden op hun pagina voor nabestaanden: Slachtofferhulp Nederland - Zelfdoding.