Ondersteuning in het onderwijs

Wordt een school getroffen door het verlies van een leerling of leerkracht, dan heeft dit een enorme impact op de hele gemeenschap en het beleid. Hoe ga je om met zelfdoding binnen het onderwijs?

Slecht nieuws brengen

De eerste stap is het zorgvuldig en correct informeren van betrokkenen. Geef nauwkeurige informatie aan eventuele familieleden op school en de klas van de overledene. Vermijd details over de manier waarop het overlijden heeft plaatsgevonden en stem met de familie af wat er gedeeld mag worden. Wees alert op geruchten, vooral via sociale media, en probeer deze actief te bestrijden. Vraag leerlingen wat ze hebben gehoord en benadruk dat geruchten pijn kunnen veroorzaken.

Eerste opvang

Zorg voor opvang, een luisterend oor en ruimte om te rouwen. Het is belangrijk om een kader te bieden rond suïcidaal gedrag. Benadruk dat zelfdoding een complexe kwestie is, veroorzaakt door meerdere factoren. Dat het geen 'keuze' is, maar het gevolg van ondraaglijk lijden waarbij iemand geen andere uitweg meer zag. Maak duidelijk dat zelfdoding kan worden voorkomen. Dat er hulp beschikbaar is en dat praten over donkere gedachten belangrijk is. Naast de eerste opvang is het belangrijk om herdenkingsmogelijkheden te bieden. Houd er rekening mee dat leerlingen door het rouwproces zich minder kunnen concentreren in lessen en op schooltaken.

Vandaag is misschien moeilijk, maar we komen er samen doorheen

Social media

Sociale media loopt meestal vooruit op de zorgvuldigheid die de school probeert te hanteren. Vaak 'weten' mensen al van alles. Wacht dus niet te lang met het uitdoen van een bericht en het gesprek in te gaan. Zorg ook dat ouders van de leerlingen op de hoogte worden gebracht.

Klasgesprek

Na het delen van de informatie is een klasgesprek essentieel. Dit gesprek moet plaatsvinden in een veilige omgeving waarin leerlingen hun gevoelens zonder schaamte kunnen delen. Maak duidelijk dat het gesprek vertrouwelijk is en dat wat er wordt gedeeld binnen de klas blijft. Bereid het gesprek zorgvuldig voor en houd rekening met emoties, zoals verdriet, woede of zelfs onverschilligheid. Zorg voor een aparte ruimte waar leerlingen zich kunnen terugtrekken als het gesprek hen teveel wordt en laat hen weten dat ze altijd kunnen terugkeren naar het gesprek.

Een klasgesprek draait om het delen van gevoelens. Laat leerlingen weten dat gevoelens van angst en schuld normaal zijn in deze situatie en dat iedereen op zijn eigen manier met gevoelens omgaat. Er zijn geen 'juiste' of 'foute' emoties. Moedig leerlingen aan om vragen te stellen en geef eerlijke antwoorden. Als er vragen zijn die je niet kunt of wil beantwoorden, geef dan rustig en duidelijk je grenzen aan.

Doorverwijzing naar hulp

Sluit het gesprek af door te wijzen op de mogelijkheden voor verdere hulp. Zorg ervoor dat deze informatie ook later beschikbaar is, bijvoorbeeld via een mail, een post in de digitale leeromgeving of op papier. Laat leerlingen weten wat ze kunnen doen als het rouwen intens wordt, als ze zich verdrietig of hulpeloos voelen of als een vriend zich zo voelt. Informeer hen over wie ze binnen de school kunnen benaderen, zoals een mentor of zorgcoördinator. Bied daarnaast een overzicht van externe hulp- en ondersteuningsdiensten waar leerlingen terecht kunnen.

Slachtofferhulp kan scholen begeleiden bij de gesprekken met de leerlingen en docenten.

Meer informatie over suïcidepreventie- en postventie in het onderwijs vind je hier: